Artikel uit Het Financieele Dagblad van 11 juli 2024.

In het kort

  • Grote bedrijven verwachten nog minder kantoorruimte te gebruiken.
  • Door thuiswerken kan het aantal werkplekken verder omlaag.
  • Onzekerheid over thuiswerken leidt tot minder investeringen in Nederlands kantoorvastgoed.

Grote bedrijven verwachten de komende jaren nog een vijfde van hun kantoorruimte te sluiten. Medewerkers blijven structureel thuiswerken, waardoor het aantal werkplekken verder zal dalen. Internationale beleggers investeren mede daardoor fors minder in Nederlands kantoorvastgoed ondanks forse afboekingen van de afgelopen tijd.

Meer dan de helft van de ondervraagde grote bedrijven denkt de komende vijf jaar minder vierkante meters nodig te hebben, blijkt uit donderdag gepubliceerd onderzoek van vastgoedadviseur CBRE onder ruim honderd ondernemingen. Zij denken dat het aantal werkplekken daardoor terugvalt van de huidige zeven bureaus per tien medewerkers naar iets meer dan vijf op tien werknemers.

‘Heel veel corporateskiezen ervoor hun werknemers te verleiden in plaats van te verplichten naar kantoor te komen’, zegt onderzoeker Frank Verwoerd van CBRE. ‘Ze zien hun werknemers wel weer vaker terugkeren, maar naar het niveau van voor de coronapandemie gaan we niet meer terug.’

Flink wat afgestoten

Het rapport laat daarmee zien dat de invloed van het hybride werken op het kantoorgebruik van grote bedrijven blijvend is. Die trend waarbij met name grote werkgevers kantoorruimte afstoten was de afgelopen jaren al zichtbaar toen bleek dat werknemers deels thuis wilden blijven werken na de verplichte periode tijdens de pandemie.

Zo doen bedrijven als Aegon en ING het met tienduizenden meters kantooroppervlak minder sinds corona, bleek uit eerder onderzoek van het FD. Andere kozen ervoor etages onder te verhuren. Sommige werkgevers zoals ING besloten vanwege de lage bezettingsgraad hun kantoor één dag in de week te sluiten, omdat te weinig medewerkers kwamen opdagen.

Vrijdag niet op kantoor

Met name op vrijdag zijn er nog nauwelijks werknemers op kantoor, laat het onderzoek van CBRE zien. De gemiddelde bezettingsgraad op vrijdag bij de 106 ondervraagde grote en mkb-bedrijven met gezamenlijk ongeveer 150.000 werknemers was vorig jaar 35%. Voor de coronapandemie was ongeveer de helft van de bureaus op die dag bezet.

Op andere dagen komen werknemers weer wat vaker naar kantoor in vergelijking met net na de coronacrisis. Dinsdag en donderdag blijven volgens CBRE piekdagen met een bezettingsgraad van 70%, inmiddels vergelijkbaar met voor de coronacrisis. Ook op maandagen en woensdagen neemt het aantal bezette bureaus toe, maar is het nog altijd zeer rustig op veel kantoren.

 

 

Wel ziet CBRE-onderzoeker Verwoerd wat betreft thuiswerken een ‘enorme discrepantie’ tussen mkb-bedrijven en grote ondernemingen. Bij veel midden- en kleinbedrijven werken werknemers slechts één of twee dagen thuis en de rest op kantoor. Bij grotere ondernemingen vanaf 250 medewerkers is dat juist andersom.

‘Dat heeft, denk ik, deels te maken met het werknemersbestand’, zegt Verwoerd. ‘Bij veel mkb-bedrijven wonen mensen ook dichterbij hun werk dan bij corporates. En bij grote bedrijven speelt de krappe arbeidsmarkt eveneens een rol. Bedrijven denken: als wij kantoorwerk gaan verplichten, komen mensen niet meer bij ons werken.’

Dat werkgevers pas na een langere periode van hybride werken kantoorruimte afstoten, heeft ook te maken met huurcontracten. Veel grotere bedrijven sluiten huurcontracten voor meer dan tien jaar. ‘Dus pas op het moment dat de huurovereenkomst afloopt, wordt er minder ruimte genomen’, ziet adviseur Leon van Leersum van Redept, die huurders bijstaat.

‘Historisch laag’

Die onzekerheid over de toekomst van hybride werken heeft grote gevolgen voor de vastgoedmarkt. Het bedrag waarvoor beleggers kantoren verhandelden, was in de eerste helft van dit jaar met €585 mln zo’n 40% lager dan dezelfde periode vorig jaar, blijkt uit donderdag gepubliceerde cijfers van Colliers. De vastgoedadviseur spreekt van een ‘historisch laag’ beleggingsbedrag in kantoorvastgoed, terwijl de beleggingen in bijvoorbeeld winkels en woningen juist toenemen.

Vooral buitenlandse beleggers en met name Amerikaanse partijen blijven volgens de vastgoedadviseur weg. Dat heeft te maken met de crisis in de Amerikaanse vastgoedmarkt, waar mede door het massale thuiswerken de leegstand van veel kantoorpanden is opgelopen tot wel 30%.

‘Dat hebben ze in hun hoofd als ze naar Nederland kijken, al zijn die leegstandscijfers in Nederland veel lager’, zegt Madeline Buijs van Colliers. ‘Maar je ziet een grote terughoudendheid: wat wil een huurder straks eigenlijk? Gaan ze ruimte inleveren of naar een ander gebouw?’

Heeft u een
huisvestingsvraagstuk?

Neem contact met ons op of plan meteen een afspraak.

Neem contact op

U gebruikt een verouderde browser van Internet Explorer die niet meer wordt ondersteund. Voor optimale prestaties raden wij u aan om een nieuwere browser te downloaden. Hiervoor verwijzen wij u door naar:

browsehappy.com sluiten